‘Vlamingen sturen hun werk niet zo snel zelf in voor een prijs.’

De uitreiking van de Loep 2016 was een Nederlands feestje: geen enkele genomineerde kwam uit Vlaanderen. Gelukkig herhaalt dit fenomeen zich dit jaar niet. Voor de Loep 2017 zijn drie Vlaamse producties genomineerd. Jurylid Ides Debruyne constateert met genoegen dat de (belangstelling voor) onderzoeksjournalistiek in Vlaanderen aantrekt.

door YVONNE VAN DER MEENT

In 2016 waren er ook slechts tien inzendingen uit Vlaanderen. ‘Dat had te maken met valse bescheidenheid’, denkt Jurylid Ides Debruyne. ‘Vlamingen sturen hun werk niet zo snel zelf in voor een prijs, men verwacht dat de hoofdredactie hun productie voordraagt. Dit jaar hebben de Vlaamse leden in het VVOJ-bestuur de hoofdredacties wat meer gepusht dat ook te doen.’ Met succes dus: van de 122 inzendingen waren er 34 Vlaams en twee Vlaams-Nederlands.

Debruyne is directeur van Journalismfund.eu, een non-profitorganisatie die diepgravende journalistiek in Vlaanderen en Europa stimuleert. Dat is nodig, want het Angelsaksische concept van onderzoeksjournalistiek dat in Nederland aardig is ingeburgerd, is in Vlaanderen niet erg in zwang.

Dat heeft volgens Debruyne te maken de Romaanse cultuur. ‘Nederland en andere Noord-Europese landen zijn Angelsaksisch georiënteerd, wij zijn meer van de Franse slag’, lacht hij. ‘We zijn niet gewend om de politieke macht en de overheid frontaal aan te vallen. Er is meer ontzag voor de overheid.’

Maar de jarenlange inspanningen van het Journalismfund.eu lijken nu vrucht af te werpen. In de Vlaamse media verschijnen op dataonderzoek gebaseerde lijstjes met de beste scholen en de beste ziekenhuizen, er wordt meer gebruikgemaakt van de WOB en de post-graduaatopleiding Internationale Research Journalistiek aan Hogeschool Thomas More trekt jaarlijks 25 studenten. Aangejaagd door onderzoeksjournalistieke platforms zoals Apache.be en Médor.be maken klassieke media zoals De Standaard nu ook budget vrij voor diepgravende journalistiek.

Dat de belangstelling voor onderzoeksjournalistiek groeit is ook te merken aan het aantal beursaanvragen dat bij het Fonds Pascal Decroos – een project van Journalismefund.eu – wordt ingediend. Bij de Vlaamse tegenhanger van het Nederlandse Fonds voor Bijzondere Journalistieke Projecten werden vorig jaar 134 projecten ingediend, tegen 71 in 2016. De jury kon daardoor selecteren op het onderzoeksgehalte van de voorstellen.

‘Het gaat langzaam aan de goede kant op met de Vlaamse onderzoeksjournalistiek’, concludeert Debruyne voorzichtig. Vlaamse audiovisuele media lopen nog steeds niet erg warm voor onderzoeksjournalistiek. ‘Het VRT-programma Pano, dat als enige een onderzoeksjournalistieke traditie heeft, kiest juist voor meer human interest. Maar kranten zien wel dat je je merk ermee kunt versterken en maken er geld voor vrij.’